ÖZET

Koronavirüsler zoonotik virüsler olup insanları enfekte ederek çoğu zaman solunum ve mide-bağırsak şikayetlerine neden olabilir. Şiddetli akut solunum yetmezliği sendromu koronavirüsü (SARS-CoV), ortadoğu solunum yetmezliği sendromu koronavirüsü (MERS-CoV) ve SARS-CoV-2 (COVID-19) olmak üzere üç koronavirüs türü, insanlarda şiddetli akut solunum yetmezliği sendromuna (SARS) neden olur. İlk olarak 2019 yılında Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan SARS-CoV-2, yüksek bulaşma hızı nedeniyle kısa sürede tüm dünyaya yayıldı. Hastalığın önlenmesi ve tedavisine yönelik spesifik bir ilaç olmadığından ilaç ve aşı geliştirme çalışmaları hızla devam etmektedir. İlaç geliştirme çalışmalarında doğal kaynaklar, antiviral aktiviteleri ve daha az yan etki potansiyelleri ile dikkat çekmektedir. Yüksek bitkilerde bulunan sekonder metabolit grubu olan flavonoitler, antiviral aktivite dahil olmak üzere çeşitli farmakolojik aktivitelere sahiptir. Bu derlemede, flavonoit tipi bileşikler ve bu bileşenleri içeren bitki ekstreleri, koronavirüs kaynaklı enfeksiyonlara karşı antiviral aktivite potansiyelleri açısından özetlenmiştir. SARS ve MERS'e karşı antiviral etkiye sahip olduğu gösterilen flavonoitlerin, devam eden COVID-19 pandemisi için yeni ilaç geliştirme çalışmalarında potansiyel deney materyalleri olarak kullanılabileceğini önerebiliriz.